Make your own free website on Tripod.com

Allgriechischer Vlachischer Verein in Augsburg und Bezirk Schwaben e.V.

historical research

Home
our association
activities
dancing chorus
historical research
historical research II
statute of the association
photo album
up-to-date
links
contact us
pindos107,7

Σε αυτήν τη σελίδα θα βρείτε πληροφορίες για την ιστορία των Βλάχων.

ΟΙ ΒΛΑΧΟΙ - ΑΡΘΡΟ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ - ΜΑΡΤΙΟΣ 2004

Το θέμα που με απασχόλησε όταν αποφάσισα να γράψω για τους Βλάχους, ήταν το ζήτημα της καταγωγής τους. Πολλές φορές έχουμε χαρακτηρίσει κάποιον "βλάχο", "καράβλαχο", "μπουρτζόβλαχο" εννοώντας άνθρωπο αγράμματο, άξεστο και χοντροκομμένο. Ήρθε ή ώρα να ξεκαθαριστεί η αλήθεια, γιατί θεωρώ ανεπίτρεπτο ένα τόσο ιστορικό κομμάτι του ελληνισμού, που έχει συμβάλλει τα μέγιστα στην πνευματική του εξέλιξη, να κατέχει στο μυαλό μας μια τόσο χαμηλή θέση. Έχουν γίνει δέκτες απίστευτης προπαγάνδας για τη δήθεν σλαβική καταγωγή τους, που την έχουμε –από άγνοια- υιοθετήσει και εμείς οι ίδιοι προς μεγάλη χαρά των γραικύλων και των ανθελλήνων.

Ας αρχίσουμε λοιπόν από την καταγωγή τους για την οποία πολύ μελάνι έχει χυθεί. Βλάχοι είναι οι πληθυσμοί που κατοικούν στα ορεινά χωριά της Μακεδονίας, Πίνδου, Ηπείρου, και που πλέον στο πέρασμα των αιώνων διασκορπίστηκαν σχεδόν σε όλη την κεντρική και βόρεια Ελλάδα. Η ετοιμολογία της λέξης "Βλάχος" θεωρείται πως προέρχεται από τη Γερμανική λέξη "Wahlvolc", "Βάλλους", όπου έτσι αποκαλούσαν τους λατινόφωνους. Είναι γνωστοί και ως Μογλενίτες, Καράβλαχοι, Κουτσόβλαχοι, Μαυρόβλαχοι, ή Σαρμανιώτες. Πολλές φορές όμως αποκαλούσαν τους εαυτούς τους Armanji (Αρμάνοι) από το Romanus cives, το διάταγμα του Καρακάλα το 212μχ, όπου γενικεύτηκε το δικαίωμα του Ρωμ. πολίτη και στις χώρες που ήταν ρωμ. επαρχίες.

Ιστορικά, και σύμφωνα με τις τελευταίες πλέον επίσημες μελέτες, αποδεκτή θεωρείται πλέον η άποψη του κυρίου Αντώνη Κεραμόπουλου, διακεκριμένου ακαδημαϊκού και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Δεν τίθεται θέμα αποίκησης από Λατίνους ή Ρουμάνους, αλλά σταδιακού εκλατινισμού των Ελλήνων από τις ρωμαϊκές λεγεώνες , που στα αχανή σύνορα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, στρατολογήθηκαν μαζί με άλλους λαούς που υπάγονταν σε αυτή, ως συνοριοφύλακες, πολεμιστές και στρατιώτες. Η λατινική γλώσσα ήταν ο μοναδικός συνδετικός κρίκος επικοινωνίας μεταξύ τους λόγω της πολυγλωσσίας των λαών, αν και σταδιακά η κάθε περιοχή αφομοίωσε τη λατινική, ενσωματώνοντας την αργότερα στα δικά της γλωσσικά στοιχεία. Αυτό εξηγεί και τις γλωσσικές ομοιότητες που υπήρχαν στις διάφορες γλώσσες που δέχτηκαν τη λατινική και την ΄΄ανακάτεψαν΄΄ με τη δικιά τους γεννώντας σταδιακά ένα νέο γλωσσικό ιδίωμα. Μιλάμε απλά για γλωσσικές ομοιότητες, και όχι για κάποια συγγένεια μεταξύ λαών. Εκεί δηλαδή που στήριξαν οι σλαβικές προπαγάνδες τα επιχειρήματα τους, προσπαθώντας να συσχετίσουν την Ελλάδα και τους Βλάχους με τους Ρουμάνους. Κάνω την αρχή από δω λοιπόν, για να ασχοληθώ πιο αναλυτικά αργότερα.

Από την εποχή του Αδριανού, η στρατολόγηση γινόταν ανα περιοχές και στρατιώτες γίνονταν όλοι οι άντρες από γενιά σε γενιά, ώστε να εκλατινισθούν πιο εύκολα. Αυτό βέβαια επεκτάθηκε σταδιακά και στις οικογένειες τους.

Ο ερχομός του χριστιανισμού ήρθε να επιδεινώσει αυτήν την κατάσταση, αφού η μανία των χριστιανών, σε κάθε τι "ειδωλολατρικό" -ας μην κρυβόμαστε πλέον πίσω από το δάχτυλό μας- ξέσπασε ανεξέλεγκτη κατά της ελληνικής θρησκείας. Το να αποκαλείς κάποιον "έλληνα", ισοδυναμούσε με ειδωλολάτρη, εχθρό του Θεού, ενώ υπήρχε μεγαλύτερη ανεκτικότητα στο όνομα Ρωμαίος, αφού οτιδήποτε πέρα του ελληνικού στοιχείου ήταν ανεκτό. Αυτό λοιπόν, και για λόγους επιβίωσης ενίσχυσε τη ροπή προς τον λατινισμό. Πόσο μάλλον αργότερα που όταν ο χριστιανισμός έγινε επίσημη θρησκεία το λατινικό στοιχείο επικράτησε στα πάντα ως υποτιθέμενη συνέχεια της παλαιάς και της νέας Ρώμης. Αυτό λοιπόν συντέλεσε στο πέρασμα των αιώνων στον πλήρη γλωσσικό διαχωρισμό, με 4 νεολατινικές γλώσσες: τη Βλάχικη και τη Μογλενίτικη, και στο βορρά προς τον Δούναβη την Ιστρορουμάνικη και τη Δακορουμάνικη.

Πέρα από τη γλώσσα πάντως, η πραγματική αναγέννηση των Βλάχων, και η εθνική τους συμβολή, αρχίζει κατά την τουρκοκρατία. Η ελληνική γλώσσα, συνδεδεμένη με το ελληνικό Πατριαρχείο επικρατεί σε όλα τα Βαλκάνια. Οι Βλάχοι είναι πλέον ένας συγκροτημένος πληθυσμός. Ανθούν στο εμπόριο και γίνονται εμπνευστές του Ελληνισμού σε όλα τα ελληνικά κέντρα των Βαλκανίων μαζί με τους Φαναριώτες. Οι Βλάχοι δεν είναι αγράμματοι ορεσίβιοι, αλλά εθνικοί ευεργέτες, πολεμιστές, μεγαλέμποροι και τσιφλικάδες, βιοτέχνες, Πατριάρχες, λόγιοι και πολιτικοί. Διασκορπίζονται στα Βαλκάνια λόγω της κατάστασης που επικρατεί στη σκλαβωμένη Ελλάδα, και μεταφέρουν παντού το φως του ελληνισμού με οικονομική και πολιτιστική συμβολή με προσωπικότητες όπως ο Αρσάκης, Αβέρωφ, Τοσίτσας, Μπουκουβάλας, Μπουτάρης, Πατριάρχης Ιωακείμ, Κολλέτης, Παπάγος, Βαλαωρίτης, Φεραίος, και οι αγωνιστές-οπλαρχηγοί Χατζηπέτρος και Ολύμπιος Γεωργάκης, όπως και πολλοί άλλοι.

Η ελληνική ταυτότητα λοιπόν, αναμφισβήτητα διατηρήθηκε και ενισχύθηκε. Η κατάσταση ξεκαθαρίστηκε οριστικά μετά την πτώση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η συντριπτική πλειοψηφία των Βλάχων, και η πιο ανθηρή οικονομικά, είναι η ελληνική, και οι μειοψηφία, οι οικονομικά και μορφωτικά ασθενείς ομάδες, είναι αυτές που έχουν απορροφηθεί από τον σλαβικό εθνικισμό. Μόλις το 1913 όμως, οι Βλάχοι γίνονται και επίσημα έλληνες πολίτες, πέρα από την ιδιότητα τους ως συστατικά μέλη της ρωμιοσύνης παρόλη την περιφρόνηση και τον πόλεμο που δέχτηκαν αργότερα μέσα και έξω από τη χώρα, με την αυθαίρετη διεκδίκηση Ρουμάνων, Αλβανών, Βούλγαρων και Σκοπιανών. Προσπάθησαν να προσεγγίσουν κυρίως τις ασθενείς και αμόρφωτες κοινωνικές τάξεις, αφού η προσπάθεια τους στους εύπορους και μορφωμένους πληθυσμούς, συνάντησαν ισχυρή ελληνική αντίσταση, παρόλο που το ελληνικό κράτος ήταν -όπως πάντα- απών στην προφύλαξη τους αφού η μετέπειτα κρίσιμη πολιτική της χώρας δεν επέτρεψε τίποτα παραπάνω, έτσι οι Βλάχοι έγιναν για ακόμα μια φορά φύλακες της ίδιας τους της ταυτότητας. Μέχρι σήμερα αυτό το αστείο συνεχίζεται με ύπουλους χειρισμούς, αφού διάφοροι δήθεν έγκυροι και επίσημοι φορείς προσπαθούν να δημιουργήσουν υποτιθέμενα ζητήματα βλάχικης…μειονότητας στην Ελλάδα! Χρησιμοποιώντας το βλάχικο ιδίωμα ως πρόφαση, προσπαθούν ακόμα να θέσουν θέμα συνδέοντας δικούς τους Ρουμανόβλαχους με τους Έλληνες.

Αποκορύφωμα η γελοία δήλωση του Αμερικανικού State Department που τάχθηκαν υπέρ των Τούρκων, Ρουμάνων και Σκοπιανών, πως οι Βλάχοι, ασχέτως εθνικότητας και γλώσσας, πρέπει να θεωρηθούν μειονότητα! Η αντίσταση των Ελλήνων Βλάχων ήταν δικαιολογημένα πολύ έντονη. Οι επίσημοι εκπρόσωποι όλων των βλαχόφωνων χωριών, και επίσημων συνδέσμων, δήλωσαν ξεκάθαρα πως είναι Έλληνες και όχι μειονότητα. Ένα ξεχωριστό γλωσσικό ιδίωμα που δημιουργήθηκε και ενσωματώθηκε στην ελληνική στο πέρασμα τόσων αιώνων δεν σε κάνει ξένο ή αλλοεθνή. Αρνήθηκαν κατηγορηματικά τον οποιοδήποτε συσχετισμό με αυτή την προπαγάνδα, και ξεκαθάρισαν πως δεν θα επιτρέψουν να γίνει ο Βλαχόφωνος ελληνισμός έρμαιο εκμετάλλευσης και παραπληροφόρησης. Όπως είπε, μιλώντας στο Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο πρόεδρος της
Ομοσπονδίας, Κωνσταντίνος Αδάμ, "ποτέ εμείς οι Βλαχόφωνοι Έλληνες δεν ζητήσαμε την αναγνώρισή μας από το κράτος ως μειονότητα, αφού ιστορικά και πολιτισμικά ήμασταν και είμαστε αναπόσπαστο τμήμα του Ελληνισμού".

Οι Βλάχοι έχουν στο ενεργητικό τους μεγάλη συνεισφορά σε όλους τους τομείς του βίου της χώρας μας. Από τις αρχές του 90΄μ το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στο τμήμα Γλωσσολογίας, κάνει σημαντικές προσπάθειες να αναγεννήσει τη βλάχικη γλώσσα. Πολιτιστικοί σύλλογοι, οργανισμοί, βιβλιοθήκες, εκδηλώσεις και δείγματα μουσικοχορευτικής παράδοσης είναι το λιγότερο που διαθέτουν οι Βλάχοι στην πλούσια δραστηριότητα τους, στην πολιτιστική και ιστορική συμβολή τους.

Κλείνω με τα χαρακτηριστικά λόγια του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κου Κωστή Στεφανόπουλου στον πρόλογο του σημαντικού συγγράμματος του Κου Αστέριου Κουκούδη "Μελέτες για τους Βλάχους": "Οι Βλάχοι δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως μια εξελληνισμένη ομάδα ή μια ομάδα διχασμένη ανάμεσα στις εθνικές προπαγάνδες των αρχών του 20ου αιώνα, αλλά ως μια γνήσια έκφραση της ρωμιοσύνης". Οι Βλάχοι δεν είναι μειονότητα και δεν είναι μόνο οι βλαχόφωνοι ή οι φουστανελοφόροι, είναι κατεξοχήν αστοί σε ολόκληρη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα, με τεράστια συνεισφορά στην οικοδόμηση της ελληνικής πατρίδας.


*** Επίσημες πηγές :
Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων
Εγκυκλοπαίδεια "ΥΔΡΙΑ"
Πολιτιστικός Σύλλογος Βλάχων
Ιδιαίτερα τους :
Αστέριο Κουκούδης - Μελέτες για τους Βλάχους
Βάσω Μαυρομμάτη - www.geocities.com/mavroab/vlachs.htm
και τους συντοπίτες μου και συγγενείς, που με βοήθησαν να καταλάβω το βαθύτερο νόημα της συνεισφοράς μας και της ταυτότητας μας στην πορεία του ελληνισμού…

palioi.jpg

vlacha.jpg

tsolias.jpg

vlacha2.jpg

palia.jpg

I. Οι Βλάχοι
Τα ιστορικά στοιχεία για τους Βλάχους είναι διάσπαρτα στους Βυζαντινούς χρονογράφους και η ιστορική παρουσία τους έχει πορεία περίπου δύο χιλιάδων χρόνων, με τις ρίζες στα Ρωμαϊκά χρόνια και στον εκλατινισμό των Βαλκανίων (K. Πορφυρογέννητος, Ι. Λυδός).

Ως πρώτη γραπτή μαρτυρία της Βλάχικης γλώσσας εκλαμβάνεται αυτή των Βυζαντινών χρονογράφων Θεοφάνη και Θεοφύλακτου (579 μ.Χ.), ενώ η λέξη Βλάχος αναφέρεται για πρώτη φορά το 976 μ.Χ. από τον Κεδρηνό, που μιλάει για "Βλάχους οδίτες" στην περιοχή Καστοριάς - Πρέσπας.

Πάντως, οι Βλάχοι έξω από ελάχιστες περιπτώσεις δεν αυτοαποκαλούνται με αυτό το όνομα, αλλά με το Αrnanji, λέξη που παράγεται από το "Romanus cives" και σχετίζεται με το διάταγμα του Καρακάλα (Edictum Antoninianum), 212 μ.Χ., με το οποίο γενικεύτηκε το δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη σε όλους τους κατοίκους των Ρωμαϊκών επαρχιών.

Η λέξη Βλάχος - σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες - ανάγεται στη Γερμανική γλώσσα, που ονομάζει Βάλλους (Walhvolc) τους Λατινόφωνους, και έχει την ίδια ρίζα με τις λέξεις Βαλόνος, Βαλία, Ουαλία κ.τ.λ.

Πέρα από το γενικό όνομα "Βλάχος", οι Λατινόφωνοι της νότιας Βαλκανικής αποκαλούνται και με άλλα ονόματα (Φαρσιαρώτες, Τσίπανιι, Μιγλινιάτς = Μογλενίτες), Καράβλαχοι ή Μαυρόβλαχοι (Monte Negro), Μπιτουλιάνοι, Γραμμουστιάνοι, Μουζικιάρoι ή Τσιμουρεάνοι, Σαρμανιώτες κ.τ.λ.

Ο όρος Κουτσόβλαχος που χρησιμοποιούν οι λόγιοι από τον προηγούμενο αιώνα, και συχνά έχει μειωτικό χαρακτήρα, σχετίζεται με το "Κιουτσούκ Βλαχία", όπως ονόμαζαν οι Τούρκοι την περιοχή Αιτωλοακαρνανίας που ως τα χρόνια του Κοσμά του Αιτωλού είχε πολλούς βλαχόφωνους(επίγραμμα Ευγένιου Αιτωλού).

Μετά την πρώτη μαρτυρία του Κεδρηνού, οι Βλάχοι αναφέρονται επανειλημμένα. Ενδεκτικά:Σιγίλια Βασιλείου Β΄, Κεκαυμένος, Αννα Κομνηνή, Χωνιάτης, Κίνναμος, Χαλκοκονδύλης, Φραντζής, Λατινικές Πηγές, αρχεία Βενετίας, Chanson de Roland, γερμανικό έπος Νιμπελούγκεν, Χρονικό του Μωρέως, Ερωτόκριτος.

Στη συνέχεια η ιστορική παρουσία των Βλάχων είναι έντονη. Δεν υπάρχει ξένος περιηγητής - στα χρόνια της Τουρκοκρατίας - που να μην τους αναφέρει. Ενδεικτικά αναφέρονται τα ονόματα των Pouqueville (Voyage en Grece), Leak (Travels in Northern Greece), Heuzey (1858), Coυzineri (Voyages en Macedoine), Berard - (Τουρκοκρατία και Ελληνισμός) κ.τ.λ., WACE- THOMPSOΝ(Νομάδες των Βαλκανίων).

Το 18ο αιώνα, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες (αποσύνθεση οθωμανικής αυτοκρατορίας, αποσχιστικές τάσεις πασάδων, Ορλωφικά, εσωτερικές διαμάχες) μεγάλες βλάχικες πόλεις, όπως η Μοσχόπολη, η Νικολίτσα, το Λινοτόπι, η Γράμμουστα και άλλες καταστράφηκαν ολοσχερώς και οι κάτοικοι διασκορπίστηκαν σε όλες τις κατευθύνσεις:Βιέννη, Βουδαπέστη, Βελιγράδι, Βουκουρέστι, Θεσσαλονίκη, Βέροια, Νάουσα, Σέρρες, Φιλιππούπολη, Κωνσταντινούπολη κ.α. Χαρακτηριστικά ο Σέρβος Πανεπιστημιακός Dousan Popovic, στο έργο του "ΟCincarina" αναφέρει ότι το 18ο αιώνα οι Σερβικές αγορές κατακλύστηκαν από Βλάχους, οι οποίοι είχαν στα χέρια τους όλο το εισαγωγικό και εξαγωγικό εμπόριο του Βελιγραδίου και δημιούργησαν την αστική τάξη της Σερβίας.

Εξάλλου, η μεγάλη διασπορά των Βλάχων οφείλεται και στις επαγγελματικές τους ενασχολήσεις, καθώς ήταν κυρίως κτηνοτρόφοι, κυρατζήδες και έμποροι, ήταν διαρκώς "καθ΄ οδόν", μεταφορείς όχι μόνο προϊόντων αλλά και ιδεών, σύνδεσμος του Ελλαδικού χώρου με τον ευρύτερο Βαλκανικό και την Ευρώπη.

Η προσφορά των Βλάχων στον Ελληνισμό είναι, αποδεδειγμένα, τεράστια σε όλους τους τομείς (αρματωλισμός, επανάσταση, ευεργέτες, οικονομία, γράμματα). Ενδεικτικά αναφέρονται κάποια ονόματα:Ρήγας Βελεστινλής, Γεωργάκης Ολύμπιος, Γιάννης Φαρμάκης, Χατζηπέτρος, Βλαχαβαίοι, όλοι οι ευεργέτες (πλην Συγγρού), Ζάππας, Γ. Σταύρου, Αβέρωφ, Σίνας, Δούμπας, Τοσίτσας και Στουρνάρας, Κωλέτης, Σπυρίδων Λάμπρου, Παπάγος, Σβώλος, Κρυστάλλης και άλλοι που με το αίμα και το πνεύμα τους, το χρήμα και τις δωρεές τους, στέριωσαν οικονομικά το νεοσύστατο Ελληνικό κράτος και έβαλαν τα θεμέλιά του. Και μια διάσταση στη νεότερη Ελλάδα που δεν είναι πλατιά γνωστή:πολλοί σύγχρονοι καλλιτέχνες έχουν βλάχικη καταγωγή:Κουτσομύτης, Προκόβας, Παπατάκης, Τσιτσάνης, Βίρβος, Καλδάρας, Μητροπάνος, Σγούρος, Μουσαφίρης κ.ά.

Παρά την τεράστια διασπορά και τις αντίξοες συνθήκες και σήμερα ακόμη ζουν χιλιάδες Βλάχοι έξω από την Ελληνική Επικράτεια: Αλβανία, περιοχή Μοναστηρίου - Σκοπίων, Βουλγαρία (όσοι δεν αφομοιώθηκαν) και Ρουμανία, στην οποία κατέφυγαν κάτω από ποικίλες πολιτικές και εθνικιστικές σκοπιμότητες, τις πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας. Και σε αυτές τις χώρες είναι τεράστια η προσφορά τους. Ενδεικτικά αναφέρονται τα ονόματα του Γιώργου Μούρνου που μετέφρασε την Ιλιάδα στη Ρουμανική γλώσσα, και του μεγαλύτερου κωμωδιογράφου της Σερβικής λογοτεχνίας, του Αλκιβιάδη Νούσια, που είναι Βλάχος από την Κλεισούρα της Μακεδονίας, και είναι γνωστός στη Σερβία με το όνομα Βranislav Nushici, καθώς επίσης και των αδελφών Μανάκια, πρωτοπόρων φωτογράφων και κινηματογραφιστών, από την Αβδέλα Γρεβενών, που ένα μεγάλο μέρος του έργου τους υπάρχει στο Μοναστήρι και τα Σκόπια.


samarina.jpg

vlacha.jpg

tsolias.jpg

vlacha2.jpg

Allgriechischer Vlachischer Verein in Augsburg und Bezirk Schwaben e.V. Höchstetterstr. 9, 86154 Augsburg. Tel: 0821 422425. e-mail: vlachoi_augsburg@yahoo.de

Πανελλήνιος Βλάχικος Σύλλογος Άουγκσμπουργκ και περιοχής Σβάμπεν α.Σ.